13 чэрвеня 2026 года адбылася сустрэча ініцыятараў праекта Мемарыяльнага музея Халакосту і яўрэйскага супраціўлення з кіраўнікамі і прадстаўнікамі абшчын, якія ўваходзяць у склад Рэлігійнага Аб’яднання Абшчын Прагрэсіўнага Іудаізму ў Рэспубліцы Беларусь.
У сустрэчы прынялі ўдзел каля 70 лідэраў абшчын прагрэсіўнага іудаізму з усіх рэгіёнаў Беларусі. У ходзе мерапрыемства была прадстаўлена канцэпцыя стварэння Мемарыяльнага музея Халакосту і яўрэйскага супраціўлення ў горадзе Навагрудку, а таксама інфармацыя аб мэтах і задачах праекта, яго бягучым этапе развіцця і далейшых планах.
Удзельнікам сустрэчы была прадстаўлена інфармацыя аб праведзенай рабоце, уключаючы стварэнне некамерцыйнай арганізацыі, запуск афіцыйнага сайта праекта, фарміраванне міжнароднай Апякунскай рады і прыцягненне экспертаў для распрацоўкі канцэпцыі будучага мемарыяльнага комплексу.
Асаблівая ўвага была нададзена пытанням захавання гістарычнай памяці пра Халакост на тэрыторыі Беларусі, гісторыі Навагрудскага гета, яўрэйскага супраціўлення і легендарных уцёкаў праз падземны тунэль у верасні 1943 года.
Ініцыятары праекта запрасілі прадстаўнікоў яўрэйскіх абшчын узяць удзел у развіцці музея, уключаючы аказанне кансультатыўнай дапамогі, перадачу гістарычных матэрыялаў і сведчанняў, садзейнічанне ў пошуку артэфактаў і архіўных дакументаў, а таксама ўдзел у адукацыйных і мемарыяльных праграмах.
Па выніках сустрэчы прадстаўнікі Рэлігійнага Аб’яднання Абшчын Прагрэсіўнага Іудаізму станоўча ацанілі дзейнасць па стварэнні музея і выказалі гатоўнасць садзейнічаць рэалізацыі праекта. Па словах удзельнікаў сустрэчы, захаванне памяці аб трагедыі Халакосту і гісторыі яўрэйскага супраціўлення з’яўляецца важнай задачай як для яўрэяў Беларусі, так і для ўсяго грамадства.
Важным вынікам сустрэчы стала згода Галоўнага рабіна Рэлігійнага Аб’яднання Абшчын Прагрэсіўнага Іудаізму ў Рэспубліцы Беларусь Рыгора Сямёнавіча Абрамовіча ўвайсці ў склад Апякунскай рады праекта.
Зараз над навуковай і гістарычнай канцэпцыяй Мемарыяльнага музея Халакосту і яўрэйскага супраціўлення працуюць вядучыя беларускія даследчыкі і спецыялісты ў галіне гісторыі Халакосту, Другой сусветнай вайны і яўрэйскай спадчыны.
Сярод кансультантаў праекта:
- Ігар Аляксандравіч Марзалюк — доктар гістарычных навук, прафесар, член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, старшыня Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі;
- Яўген Сямёнавіч Розенблат — кандыдат гістарычных навук, дацэнт Брэсцкага дзяржаўнага універсітэта імя А. С. Пушкіна, даследчык гісторыі Халакосту ў Беларусі;
- Ірына Эдуардаўна Яленская — кандыдат гістарычных навук, дацэнт Палескага дзяржаўнага універсітэта.
Праект Мемарыяльнага музея Халакосту і яўрэйскага супраціўлення ствараецца як міжнародны мемарыяльны, адукацыйны і даследчы цэнтр, закліканы захоўваць гістарычную праўду пра лёс яўрэяў Беларусі ў гады Другой сусветнай вайны, расказваць пра супраціўленне нацызму і перадаваць памяць аб трагічных падзеях будучым пакаленням.
Дзякуем Рэлігійнаму Аб’яднанню Абшчын Прагрэсіўнага Іудаізму ў Рэспубліцы Беларусь за падтрымку праекта і гатоўнасць да далейшага супрацоўніцтва